محمد حسن خان اعتماد السلطنه

38

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )

امريكا برده و امپراطور برزيل نهايت احترام از ايشان نموده است . وى بعد از بلوغ به سفارت‌ها ، به وزارت خارجه هم نايل شده است . اما شرح حال حاجى ميرزا عليرضا شيرازى پسر حاجى ابراهيم خان صدر اعظم ملقب به اعتماد الدوله مختصرا نگاشته مىشود : حاجى ميرزا عليرضا چون در زمان اعدام و افناى پدرش طفل بود و تقصيرى نداشت او را محبوب كرده و معفو داشتند و پس از رشد مورد التفات واقع شده . اقامت او در طهران بود و معتمد حرم‌سراى جلالت عظمى بود ، زن سرگور - اوزلى سفير انگليس به اتفاق حاجى ميرزا عليرضا به حرمخانهء همايونى به مهمانى رفت و بانوى عظمى حرم دختر امير ابراهيم خليل خان جوانشير بود ، كه در اندرون خاقان مغفور فتحعلى شاه سمت برترى داشت و به آغاى مطلق معروفه بود ، از زن سفير بزرگ انگليس پذيرائى كرد و اين خانم انگليسى عنبرچهء الماسى را كه بيست و چهار هزار باج اوغلى قيمت داشت به اين ملكهء حرم‌سراى همايونى هديه و پيشكش كرد . در سنهء هزار و دويست و سى و شش جمعى از خادمان حرم محترم پادشاه ايران با ده هزار كس از حاج كه حاجى ميرزا عليرضا پسر حاجى ابراهيم خان ، بزرك و سرقافلهء ايشان بود از راه ارزنة الروم قصد مكهء معظمه كردند در خارج ارزنة الروم شبانه منزل گزيدند ، از تجار ايران كه در آن حدود بودند به ميرزا عليرضا مذكور وزير زاده ايران و ايچ آقاسى حضرت خاقان كه در آن سفر امير حاج بود پيغام كردند كه سرعسكر روميان گفته است كه اموال كثيرى از تجار ايران با شما است و به جهت گريزاندن از گمركخانه و رهائى از دادن گمرك مال التجارهء تجار را در جزو اموال اهالى حرم مستور كرده‌اند ، لهذا جمعى را به كاوش مأمور كرده‌اند كه به سراپردهء اهالى حرم محترم ريخته آنچه از مال التجاره تجار است بيرون آورند و عشر ديوانى از آن اموال بگيرند ، حاجى ميرزا عليرضا از استماع اين خبر متغير شده ديد كه عثمانيان بهانه‌جوئى مىكنند و دوستى دولتين را منظور نمىنمايند و اگر اين كار واقع شود منافى حمايت و حميت ايرانى است كه بگذارند كسى از براى تفتيش مطلبى در ميان نسوان و حرم‌سراى ايران جستجو نمايد . ده هزار نفر از ايرانيان را جمع كرده چهار هزار تفنگچى را به اطراف حرمسرا گماشت و مابقى سواران را به ترتيب نظام